Internet vạn vật, hay IoT, không còn là một khái niệm chỉ xuất hiện trong sách vở hoặc những bài giới thiệu công nghệ nghe có vẻ xa xôi. Nó đã bước vào đời sống hằng ngày bằng cách rất tự nhiên, đến mức nhiều người dùng nó mỗi ngày mà không gọi tên được. Khi chiếc điện thoại có thể kết nối với đồng hồ thông minh, khi một căn nhà có thể tự bật đèn, đóng cửa, điều hòa nhiệt độ hay gửi cảnh báo về điện thoại của chủ nhà, khi một dây chuyền sản xuất biết tự đo lường, báo lỗi và điều chỉnh hoạt động, đó chính là IoT đang làm việc. Điều đáng nói là IoT không chỉ làm cho thiết bị “thông minh hơn”, mà làm cho cả cách con người tổ chức đời sống trở nên linh hoạt hơn, nhanh hơn và dữ liệu hơn.
Đối với học sinh lớp 12 đang tìm hiểu ngành công nghệ, IoT là một chủ đề nên nhìn bằng con mắt thực tế chứ không nên xem như một trào lưu công nghệ cho đẹp tên. IoT nằm ở giao điểm của phần cứng, phần mềm, mạng truyền thông, dữ liệu và an toàn thông tin. Nghĩa là để làm được một hệ thống IoT, người học không thể chỉ giỏi một mảnh rất nhỏ. Họ cần hiểu thiết bị thu thập dữ liệu như thế nào, dữ liệu đó được truyền đi ra sao, lưu trữ ở đâu, ai truy cập được, có an toàn không, và cuối cùng dữ liệu ấy biến thành hành động gì trong thực tế. Một chiếc cảm biến nhiệt độ trong nhà máy, một camera thông minh, một đồng hồ đo sức khỏe hay một hệ thống cảnh báo cháy đều là kết quả của cả một chuỗi tư duy như vậy.
Với sinh viên công nghệ, IoT còn mở ra một cách nhìn rất quan trọng là công nghệ không đứng riêng lẻ, mà gắn chặt với đời sống và hoạt động sản xuất. Trong tương lai gần, ngành công nghệ thông tin không chỉ là viết phần mềm trên máy tính, mà còn là kết nối rất nhiều loại thiết bị khác nhau; ngành điện tử viễn thông không chỉ là tín hiệu và sóng truyền, mà còn là nền hạ tầng cho hệ thống số vận hành trơn tru; ngành an toàn thông tin không chỉ là phát hiện lỗi bảo mật, mà còn phải bảo vệ toàn bộ mạng lưới thiết bị đang trao đổi dữ liệu liên tục. IoT khiến ranh giới giữa các lĩnh vực mờ đi, nhưng đồng thời lại làm rõ một điều: người học công nghệ muốn đi xa thì phải hiểu hệ thống như một tổng thể.
Điều thú vị là IoT không chỉ thay đổi nhà máy hay doanh nghiệp lớn. Nó len vào những thứ rất nhỏ trong đời sống học đường. Từ hệ thống điểm danh thông minh, máy chấm công, khóa cửa điện tử, camera an ninh, phòng học có cảm biến tiết kiệm điện cho đến các thiết bị hỗ trợ y tế và quản lý tài nguyên, tất cả đều cho thấy IoT đang biến hạ tầng quen thuộc thành hạ tầng có khả năng phản hồi. Với tân sinh viên, hiểu điều này có ý nghĩa rất lớn. Nó giúp các em nhận ra ngành công nghệ mình chọn không hề xa rời thực tế. Những gì học trong lớp hoàn toàn có thể chạm vào đời sống thật, miễn là người học đủ kiên nhẫn để đi từ nguyên lý đến ứng dụng.
IoT vì thế không nên được nhìn như một môn phụ của thời đại số. Nó là một cửa sổ để nhìn ra cách thế giới đang vận hành: mọi thứ ngày càng được kết nối, mọi kết nối ngày càng sinh dữ liệu, và dữ liệu ấy lại quay ngược trở thành cơ sở cho quyết định, tự động hóa và tối ưu. Với học sinh lớp 12, đây là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy học công nghệ không còn là học viết phần mềm một cách đơn lẻ, mà là học cách làm cho thế giới vận hành thông minh hơn.
