Một mùa tuyển sinh nữa lại đến, đây cũng là thời điểm rất nhiều bạn học sinh băn khoăn liệu điểm chuẩn của ngôi trường mình thích tăng hay giảm. Vậy bài viết này sẽ giải mã tường tận bản chất của điểm chuẩn, giúp các sĩ tử thấu hiểu cơ chế vận hành đằng sau những con số đầy áp lực này.
Điểm chuẩn, hay còn gọi là điểm trúng tuyển, hiểu một cách đơn giản nhất là mức điểm thấp nhất mà một thí sinh cần đạt được để chính thức giành được một suất nhập học vào một ngành đào tạo cụ thể của một trường đại học. Nó đóng vai trò như một vạch đích, một ranh giới phân định rõ ràng giữa việc đỗ và trượt. Bất kỳ thí sinh nào có tổng điểm xét tuyển, bao gồm điểm thi các môn trong tổ hợp cộng với các điểm ưu tiên khu vực và đối tượng, bằng hoặc cao hơn mức điểm này đều sẽ được hệ thống ghi nhận là trúng tuyển.
Một lầm tưởng vô cùng phổ biến của phần đông phụ huynh và học sinh là cho rằng điểm chuẩn do các trường đại học tự ý ấn định từ trước, giống như một rào cản chủ quan được hội đồng tuyển sinh dựng lên để làm khó thí sinh. Tuy nhiên, sự thật hoàn toàn ngược lại. Các cơ sở đào tạo không hề có quyền quyết định trước con số này. Điểm chuẩn thực chất là kết quả thụ động của một bài toán cung cầu khách quan, được định hình chính thức chỉ sau khi hệ thống phần mềm chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn tất toàn bộ quá trình chạy lọc ảo trên phạm vi toàn quốc.
Cơ chế hình thành điểm chuẩn phụ thuộc vào hai biến số cốt lõi: chỉ tiêu tuyển sinh do nhà trường công bố và phổ điểm của tập hợp thí sinh đăng ký nguyện vọng vào ngành đó. Để dễ hình dung, nếu năm nay ngành An toàn thông tin của Học viện Kỹ thuật Mật mã thông báo tuyển 500 chỉ tiêu, hệ thống máy tính sẽ tự động tập hợp toàn bộ dữ liệu của tất cả thí sinh đặt nguyện vọng vào ngành này. Sau đó, phần mềm tiến hành sắp xếp danh sách thí sinh theo thứ tự tổng điểm từ cao nhất xuống thấp nhất. Hệ thống sẽ quét dọc từ trên xuống và lấy trúng tuyển lần lượt cho đến khi vừa vặn lấp đầy đúng 500 vị trí đã đề ra. Mức điểm của thí sinh đứng ở vị trí thứ 500 đó sẽ tự động chốt lại và trở thành điểm chuẩn chính thức của ngành An toàn thông tin trong năm đó.
Chính vì cơ chế xếp hạng từ cao xuống thấp này, điểm chuẩn không bao giờ là một hằng số cố định mà luôn biến động linh hoạt qua từng mùa tuyển sinh. Nếu năm đó đề thi tốt nghiệp tương đối dễ thở, mặt bằng điểm chung tăng lên, hoặc chuyên ngành đó bất ngờ trở thành xu hướng thu hút lượng lớn hồ sơ đăng ký chất lượng cao, mức điểm trúng tuyển chắc chắn sẽ bị đẩy vọt lên. Ngược lại, nếu đề thi có độ phân hóa mạnh, điểm liệt nhiều hoặc sức hút của ngành giảm xuống, điểm chuẩn sẽ tự động hạ nhiệt.
Hiểu thấu đáo được nguyên lý này, các sĩ tử sẽ nhận ra rằng việc cố gắng phán đoán hay lo lắng thái quá về điểm chuẩn trước kỳ thi là một sự hao tổn tâm lý không cần thiết, bởi các con số tham khảo của năm trước chỉ phản ánh cục diện của quá khứ. Điều duy nhất các bạn có thể chủ động kiểm soát là nỗ lực tối đa trong quá trình ôn luyện để đạt được mức điểm cao nhất trong khả năng của mình, từ đó tự tin đặt bút đăng ký nguyện vọng vào những ngành học và ngôi trường mà bản thân thực sự khao khát.
