Hai năm đầu đại học là quãng thời gian rất đặc biệt. Đây là lúc sinh viên vừa thoát khỏi quỹ đạo phổ thông, vừa chưa bước hẳn vào áp lực chuyên sâu của năm ba, năm tư. Nói cách khác, đây là giai đoạn vàng để xây nền. Nếu xây đúng, về sau mọi thứ sẽ nhẹ hơn rất nhiều; nếu bỏ lỡ, sinh viên sẽ phải trả giá bằng việc học chắp vá, kỹ năng thiếu và tâm lý thiếu chắc chắn. Vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải là “học nhiều cái gì”, mà là “ưu tiên kỹ năng nào trước để đi đường dài”.
Kỹ năng đầu tiên cần ưu tiên là tự học. Ở đại học, không ai có thể học thay cho sinh viên. Không phải chỉ ngồi trong lớp là đủ, mà còn phải biết đọc tài liệu, tìm nguồn tin, hỏi đúng chỗ và tự giải quyết phần mình chưa hiểu. Với sinh viên công nghệ, tự học còn quan trọng hơn nữa, vì công cụ và kiến thức thay đổi liên tục. Ai có khả năng tự học tốt sẽ luôn theo kịp; ai đợi người khác giảng mãi sẽ rất nhanh bị hụt. Hai năm đầu chính là lúc cần tập thói quen ấy càng sớm càng tốt.
Kỹ năng thứ hai là quản lý thời gian và kỷ luật cá nhân. Rất nhiều sinh viên vào đại học bị rơi vào trạng thái “rảnh hơn nhưng học kém hơn” không phải vì khó, mà vì không biết sắp xếp. Khi lịch học đan xen với hoạt động, bài tập và đời sống cá nhân, người biết quản lý thời gian sẽ giữ được nhịp ổn định. Đây là kỹ năng không hào nhoáng, nhưng quyết định trực tiếp đến kết quả học tập. Một sinh viên có thể không quá nổi bật trong vài buổi đầu, nhưng nếu giữ được kỷ luật bền, họ thường tiến xa hơn rất nhiều người chỉ học bốc đồng.
Kỹ năng thứ ba là giao tiếp và làm việc nhóm. Nhiều tân sinh viên công nghệ ban đầu thường ngại nói, ngại trình bày, ngại nhờ giúp đỡ. Nhưng càng lên cao, học càng cần làm việc cùng người khác. Đồ án, bài tập lớn, dự án, câu lạc bộ, thực tập… tất cả đều đòi hỏi phối hợp. Ai biết giao tiếp, biết chia việc, biết phản hồi và biết lắng nghe sẽ tiến bộ nhanh hơn. Đây là kỹ năng mà hai năm đầu nên tập thật nhiều, vì càng muộn càng khó sửa.
Kỹ năng thứ tư là đọc hiểu và xử lý thông tin. Sinh viên công nghệ phải đọc rất nhiều tài liệu, nên khả năng đọc nhanh mà hiểu đúng là một lợi thế lớn. Không chỉ đọc tiếng Việt, mà còn phải đọc tài liệu kỹ thuật, tài liệu tiếng Anh cơ bản và cả hướng dẫn sử dụng công cụ. Đây là nền rất quan trọng để bước vào giai đoạn học chuyên sâu.
Nếu phải nói gọn lại, hai năm đầu đại học nên ưu tiên: tự học, kỷ luật, giao tiếp, đọc hiểu và làm việc nhóm. Đó là những kỹ năng tạo ra sức bền. Có sức bền thì kiến thức mới đi vào đúng chỗ.
