Hàng năm, có không ít trường hợp thí sinh được tuyển thẳng nhưng vẫn trượt đại học một cách đầy tiếc nuối. Câu hỏi được đặt ra là “tại sao được tuyển thẳng nhưng vẫn trượt”? Nguyên nhân dẫn đến việc này là do đâu?
Khi vinh dự cầm trên tay giải thưởng học sinh giỏi quốc gia hay khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, nhiều sĩ tử tin rằng mình đã nắm chắc “kim bài miễn tử” để bước thẳng vào cánh cổng đại học mơ ước. Quyền tuyển thẳng theo quy định chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo là một đặc quyền hoàn toàn xứng đáng cho những nỗ lực học tập và thi cử xuất sắc. Tuy nhiên, thực tế mỗi mùa tuyển sinh vẫn ghi nhận những trường hợp thí sinh thuộc diện tinh hoa này ngậm ngùi đánh mất cơ hội nhập học chỉ vì vướng phải những sai lầm đầy đáng tiếc ở những thủ tục mang tính quyết định.
Cái bẫy phổ biến và cũng xót xa nhất chính là việc chủ quan với kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông. Theo quy chế hiện hành, mọi đặc quyền tuyển thẳng quốc gia, dù là giải Nhất hay giải Nhì, chỉ thực sự có hiệu lực pháp lý khi và chỉ khi thí sinh được công nhận tốt nghiệp cấp ba. Đã có không ít trường hợp các bạn học sinh dồn toàn bộ tâm huyết, thời gian trong nhiều năm liền để rèn luyện đội tuyển chuyên, nhưng lại lơ là các môn học cơ bản. Hậu quả là khi bước vào kỳ thi tốt nghiệp chung, thí sinh vô tình vấp phải “điểm liệt” ở một môn thi thành phần. Một khi rào cản tốt nghiệp không thể vượt qua, quyết định tiếp nhận của bất kỳ trường đại học danh giá nào cũng tự động bị hủy bỏ.
Rào cản về thủ tục hành chính và thời hạn xác nhận nhập học là một “điểm mù” tai hại khác mà nhiều nhân tài vướng phải. Khác với dòng chảy chung, thí sinh thuộc diện tuyển thẳng theo quy chế của Bộ luôn có một mốc thời gian xác nhận nhập học riêng biệt và thường kết thúc sớm hơn rất nhiều so với lịch xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp. Rất nhiều bạn mang tâm lý chủ quan, cho rằng hồ sơ giải thưởng của mình trường đã nắm rõ và đã có tên trên hệ thống thì không cần phải làm gì thêm. Sự ỷ lại này khiến các bạn quên mất thao tác đăng nhập vào Hệ thống quản lý thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo để nhấn nút xác nhận nhập học trực tuyến đúng hạn. Việc lỡ hẹn với nút bấm này được hệ thống mặc định hiểu là thí sinh tự nguyện từ chối quyền lợi, buộc các trường phải hủy kết quả để chuyển chỉ tiêu sang các phương thức xét tuyển khác.
Một sự nhầm lẫn không kém phần nghiêm trọng nằm ở việc định vị sai ngành học được phép tuyển thẳng. Rất nhiều thí sinh lầm tưởng rằng sở hữu giải quốc gia đồng nghĩa với việc có thể tự do chọn bất cứ ngành học nào mình thích. Trên thực tế, quy chế quy định rất rõ việc giải thưởng môn thi nào sẽ chỉ được ưu tiên xét tuyển thẳng vào các nhóm ngành đào tạo có chuyên môn phù hợp hoặc ngành gần do từng trường quy định cụ thể. Nếu bạn đạt giải quốc gia môn Lịch sử nhưng lại đăng ký tuyển thẳng vào khối ngành Kỹ thuật hoặc Y dược mà không đối chiếu kỹ đề án tuyển sinh riêng của trường, hồ sơ của bạn chắc chắn sẽ bị loại bỏ do không khớp mã ngành quy đổi.
Việc đạt được thành tích cao ở tầm quốc gia là một tấm vé vô giá, nhưng hành trình bước vào đại học chỉ thực sự viên mãn khi bạn hoàn tất chuẩn chỉ mọi quy trình. Để bảo vệ trọn vẹn thành quả học tập nhiều năm của mình, các sĩ tử thuộc diện tuyển thẳng cần duy trì sự tập trung tối đa cho kỳ thi tốt nghiệp, chủ động rà soát danh mục ngành học được phép quy đổi và đặc biệt phải thiết lập kỷ luật nghiêm ngặt với các mốc thời gian khai báo thủ tục trên hệ thống chung.
