Trong công nghệ, không phải ai cũng đi cùng một con đường. Có người hợp với việc làm sản phẩm, có người thiên về nghiên cứu, có người lại phù hợp hơn với vận hành hệ thống. Ba hướng này cùng thuộc một thế giới kỹ thuật, nhưng cách tư duy, nhịp làm việc và giá trị tạo ra lại hoàn toàn khác nhau. Hiểu điều đó từ sớm giúp sinh viên tránh được việc chọn nghề chỉ vì nghe tên hay, nhìn bên ngoài hấp dẫn mà không biết mình có thật sự hợp hay không.
Làm sản phẩm là con đường hướng ra người dùng. Người làm sản phẩm không chỉ nghĩ đến chuyện một chức năng có chạy được hay không, mà còn quan tâm người dùng có thật sự cần nó, có dùng được dễ dàng hay không, và nó có tạo ra giá trị rõ ràng hay không. Một ứng dụng, một hệ thống, một nền tảng số hay một tính năng mới chỉ được xem là có ý nghĩa khi nó chạm được vào nhu cầu thật. Vì vậy, làm sản phẩm đòi hỏi tư duy thực tiễn, khả năng nhìn tổng thể và sự nhạy cảm với trải nghiệm người dùng. Ở hướng này, kỹ thuật chỉ là một phần; phần còn lại là hiểu người.
Làm nghiên cứu lại đi theo nhịp khác hẳn. Người nghiên cứu không quá vội với kết quả tức thì, mà đi sâu vào bản chất của vấn đề. Họ đặt câu hỏi, kiểm tra giả thuyết, đọc tài liệu, so sánh phương pháp, đo lường và chứng minh. Nghiên cứu thường không ồn ào như việc ra mắt sản phẩm, nhưng nó là nơi tạo ra nền tảng tri thức để những thế hệ sau có thể đứng lên và đi tiếp. Con đường này cần sự kiên nhẫn, khả năng chịu được những vòng lặp thất bại, và một niềm tin rằng hiểu sâu luôn quan trọng hơn làm nhanh. Không phải ai cũng hợp nghiên cứu, nhưng ai hợp thì thường có chiều sâu tư duy rất rõ.
Còn làm vận hành là giữ cho hệ thống sống khỏe mỗi ngày. Đây là hướng ít được nhắc đến trong tưởng tượng ban đầu của học sinh, nhưng lại cực kỳ quan trọng trong thực tế. Người làm vận hành bảo đảm cho hệ thống không bị gián đoạn, không sập, không trục trặc lớn, và luôn sẵn sàng phục vụ người dùng. Họ phải cẩn trọng, bình tĩnh, có khả năng xử lý sự cố và chịu áp lực tốt. Nếu làm sản phẩm là xây công trình, làm nghiên cứu là tìm cách xây tốt hơn, thì làm vận hành là bảo đảm công trình ấy đứng vững và hoạt động ổn định lâu dài.
Không có hướng nào cao hơn hướng nào. Chỉ có hướng phù hợp hơn với tính cách, năng lực và mong muốn của từng người. Có người thích sáng tạo, thích nhìn thấy thứ mình làm ra ngay trước mắt, họ hợp làm sản phẩm. Có người thích đọc sâu, nghĩ kỹ, thử nghiệm và chứng minh, họ hợp nghiên cứu. Có người cẩn thận, thích sự ổn định và kiểm soát quy trình, họ hợp vận hành. Điều quan trọng là sinh viên hiểu mình thuộc nhóm nào để đi đúng từ đầu, thay vì học xong rồi mới loay hoay tìm đường.
