Nhiều sinh viên xem các môn đại cương là “chướng ngại vật” cần vượt qua. Nhưng nếu muốn trở thành kỹ sư giỏi nhất lại nhìn chúng theo cách hoàn toàn khác. Qua quá trình quan sát, đánh giá phần lớn các sinh viên sẽ ít để tâm vào các môn đại cương và chỉ mong sao bước nhanh sang môn liên quan đến ngành học. Học kỳ đầu tiên của hầu hết sinh viên ngành công nghệ kỹ thuật đều giống nhau: Giải tích, Đại số tuyến tính, Vật lý đại cương, thậm chí cả Triết học Mác-Lênin… Câu hỏi quen thuộc nhất trong giảng đường lúc này không phải về bài tập, mà là: “Học mấy môn này để làm gì?” Câu hỏi đó hoàn toàn tự nhiên. Tuy nhiên câu trả lời thì không đơn giản như nhiều người nghĩ.
“Một căn nhà vững chắc bao giờ cũng cần nền móng tốt”, vấn đề này đã được nhắc lại nhiều lần nhưng có lẽ vẫn chưa đủ thuyết phục. Chính vì thế hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đề cập vào một số môn đại cương ở đại học để xem những môn này “để làm gì?”
Toán cao cấp, vào Học viện Kỹ thuật mật mã là để học lập trình, thiết kế, mạch và sử dụng máy tính mà, sao vẫn phải học toán như cấp 3 và nó chẳng có liên quan gì? Đúng Toán cao cấp không dạy bạn cách lập trình hay thiết kế mạch. Nhưng nó rèn luyện khả năng tư duy logic, phân tích vấn đề theo từng bước chặt chẽ và chịu đựng sự phức tạp mà không bỏ cuộc. Đó là kỹ năng mà không phần mềm nào, không công cụ nào có thể thay thế được. Nhưng nói như vậy không phải các môn toán đều để tư duy, hãy nhìn sang Đại số tuyến tính chính là một phần của ngôn ngữ kỹ thuật, chương trình vi phân mô tả cách tín hiệu lan truyền. Ma trận mô tả hệ thống điện, cơ học và mạng thần kinh nhân tạo. Không có nền tảng này, bạn chỉ có thể dùng công cụ mà không hiểu công cụ đang làm thì bạn sẽ không biết đúng sai ở đâu.
Vật lý đại cương lại càng đặc biệt quan trọng với ngành vi mạch và điện tử. Điện từ học, quang học, cơ lượng tử đây không phải lý thuyết xa vời. Khi kích thước transistor xuống đến vài nanomet, hiệu ứng lượng tử bắt đầu chi phối hành vi của chip. Kỹ sư thiết kế vi mạch tiên tiến không thể không biết điều này. Nắm được lý thuyết cũng như hiểu được các công thức mới có thể tiến đến các môn cơ sở ngành như Linh kiện điện tử, Điện tử tương tự, Điện tử số… Không nắm được khi trên tay bạn là một bo mạch hay con chip thì bạn cũng chẳng biết đi dây hay giải thích được, lúc đó trên tay bạn chỉ là một “tấm nhựa hình vuông’’.
Triết học Mác-Lênin; Kinh tế Chính trị; Tư tưởng Hồ Chí Minh…, Ngoài việc theo học chuyên ngành một cách thành thạo các bạn vẫn cần phải củng cố thêm các kỹ năng mềm và kiến thức xã hội, những môn này sẽ giúp bạn điều đó. Lấy một ví dụ nhỏ như quy luật cung cầu thị trường trong KTCT “Hãy bán những gì thị trường cần, đừng bán những gì bạn có” Khi các bạn không học môn KTCT sẽ chắc biết quy luật thị trường như nào và cứ chắc nịch rằng khi bạn có bằng thì đi đâu cũng cần và nhận bạn. Nhưng khi bạn nộp CV phỏng vấn thì biết đâu nhà tuyển dụng chỉ kiểm tra một kiến thức nho nhỏ trong các môn đại cương và bạn không trả lời được thì cũng đã mất đi cơ hội lớn.
Vấn đề không phải là các môn đại cương nhàm chán hay vô dụng. Vấn đề là chúng thường được dạy tách rời khỏi ứng dụng thực tế, khiến sinh viên không thấy được sợi dây kết nối. Một bài tập tích phân trở nên thú vị hơn nhiều khi bạn biết rằng nó mô tả diện tích dưới đường cong điện áp… Tức là năng lượng tích lũy trong tụ điện. Một ma trận trở nên có ý nghĩa hơn khi bạn hiểu nó đang biểu diễn mạng lưới kết nối giữa các node trong mạch số.
Nhiệm vụ của bạn không phải là chờ đến khi trường dạy đủ ngữ cảnh. Nhiệm vụ của bạn là chủ động tìm kiếm kết nối đó từ bài giảng, từ YouTube, từ các dự án thực tế… Khi bạn thực sự chủ động thấy được kết nối, môn học sẽ không còn là gánh nặng nữa.
